Naar de website schapenvoornatuur.nlContact Kennisbank

Begrazing met schapen

Schaapskuddes dragen bij aan de ecologische structuur van het landschap, zoals ze dat eeuwenlang hebben gedaan. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat schapen zaden en sporen verspreiden over grote afstanden wanneer de kudde trekt. In de vacht, de uitwerpselen en tussen de hoeven worden bovendien ook eitjes, insecten, slakken en spinnen vervoerd. Zaden kunnen in de vacht maandenlang kiemkrachtig blijven. Een ander voordeel van het trekken en hoeden van een kudde is dat door ondermeer de korte begrazingsmomenten er voldoende rust is voor bloei en zaadzetting. 

Transhumance

Begrazing door schapen is zo oud als de vestiging van de mens. Schapenbegrazing in de vorm van transhumance werd al beoefend in het Neolithicum. Transhumance betekent rondtrekkende dieren die het hele jaar vrij buiten zijn. De herder trekt tussen de winterweides in het laagland en zomerweides in de hoger gelegen gebieden. Op deze manier zijn deze gebieden met elkaar verbonden. Al sinds de Romeinse tijd trekken de schaapskuddes rond met een seizoensgebonden stalling.

Cultuurlandschappen

De schapen hebben met hun begrazing het cultuurlandschap in Europa gevormd. Denk bijvoorbeeld aan droge zandheide en halfnatuurlijke graslandecosystemen zoals kalkgraslanden. Deze kalkgraslanden behoren tegenwoordig tot de soortenrijkste gronden in Europa. Naast het openhouden van cultuurlandschappen zijn schapen ook een belangrijke verspreidingsvector die het voor planten uit deze ecosystemen mogelijk maakt zich over het landschap te verplaatsen. Een verplaatsing van plantensoorten tussen zandgraslandfragmenten, die door andere habitats geïsoleerd zijn, is uitsluitend mogelijk door rondtrekkende schapen.

Rondtrekkende schapen zijn aldus de laatst overgebleven vorm van landgebruik die een bijdrage leveren aan de verspreiding van plantensoorten in of tussen grasland- en heidelandecosystemen. Over begrazing door schapen kan je het volgende concluderen:

  • De rondtrekkende schaapskuddes en transhumance leveren een bijdrage aan het openhouden van cultuurlandschap en daarmee het behoud van karakteristieke cultuurlandschapen.
  • Rondtrekkende schapen en transhumance hebben sinds het Neolithicum de meest soortenrijke ecosystemen van Europa geschapen waarin specifieke (soms bedreigde) soorten kunnen overleven. Schapenweides zijn dus cultureel erfgoed.
  • Rondtrekkende schapen en transhumance zijn een van de laatst overgebleven elementen van de infrastructuur voor de verspreiding van planten in het Europese cultuurlandschap. Ze zijn waarschijnlijk de meest betekenisvolle (mobiele) verbinding tussen biotopen (moving corridors) voor planten.

Lees hier meer.

Heeft u toevoegingen of aanpassingen voor deze pagina, laat het ons weten: