Naar de website schapenvoornatuur.nlContact Kennisbank

Gezondheid

Een gezond schaap haalt tot vijftien keer per minuut adem, heeft een hartslag tot 90 slagen per minuut en een temperatuur tussen de 38,5 en 40 graden. Schapen kunnen door veel oorzaken ziek zijn zoals door te veel of te weinig eten, door te veel van een bepaalde stof in het voer en door levende ziekteverwekkers. Levende ziekteverwekkers zijn parasieten, bacteriën en virussen. Sommige ziekten zijn besmettelijk andere zijn dat niet. Ook bestaan enkele schapenziekten die op de mens overgedragen kunnen worden.

Hieronder volgen enkele bekende ziekten bij schapen. Op de website www.schapenpedia.nl staan meer ziekten uitgebreid beschreven. 

1. Mond- en klauwzeer

Mond-en-klauwzeer (Aphtae epizooticae) is een besmettelijke ziekte bij rundvee en varkens, schapen, herten en geiten die wordt veroorzaakt door een virus. Het virus kan overgedragen worden op mensen na intensief contact met besmette dieren. Besmette mensen krijgen blaasjes rondom de mond, maar de ziekte verdwijnt na een paar dagen vanzelf en is onschuldig.

Besmette schapen krijgen blaren in de bek,vooral op de tong en op de uiers en poten. Schapen worden flink ziek van het virus en hebben koorts. Tot 2% van de besmette dieren sterft maar dit percentage ligt bij jonge dieren hoger.

MKZ is (in Nederland) een aangifteplichtige ziekte: een boer of dierenarts die dit vermoedt, is verplicht dit direct bij de overheid te melden.

2. Zwoegerziekte

Zwoegerziekte (maedi-visna) is een besmettelijke aandoening van de longen bij schapen. De herder merkt voor het eerst de ziekte op nadat de schapen opgejaagd worden; besmette schapen hebben een versnelde ademhaling. De ziekte wordt veroorzaakt door een virus en leidt tot sterke vermagering, moeilijke ademhaling, uierproblemen en een verminderde melkgift. Uiteindelijk sterft een besmet schaap.

3. Scrapie

De hersenziekte scrapie is vaak dodelijk en komt voor bij volwassen schapen. De ziekte gaat gepaard met vermagering en jeuk en wordt ook veroorzaakt door een virus. De ziekte kan plaatsvinden van ooi op lam en het is bekend dat de ziekte in bepaalde bloedlijnen voorkomt terwijl andere bloedlijnen geen scrapie krijgen.

4. Q-koorts

De meest bekende ziekte bij schapen is op dit moment misschien wel Q-koorts. Deze ziekte kan overgedragen worden van dieren op mensen en wordt veroorzaakt door de bacterie Coxiella burnetii. De ziekte komt over de hele wereld voor en de bacterie kan lang buiten een dier of mens overleven en na jaren nog besmetten. Bij dieren verloopt de ziekte meestal symptoomloos.

Besmetting van mensen leidt in 60% van de gevallen niet tot ziekteverschijnselen. De overige 40% krijgt griepachtige verschijnselen. Besmetting van mensen kan optreden door inademing van besmette stof van stallen, weilanden, door direct contact met besmette dieren, het drinken van rauwe melk of eten van onvoldoende verhit vlees van besmette dieren. Ook het op weilanden uitgereden mest kan zorgen voor verspreiding van de bacteriën. 

5. Rotkreupel

Rotkreupel is een besmettelijke tussenklauwhuidaandoening die gepaard gaat met de ondermijning van het klauwhoorn. De veroorzaker van deze aandoening is Dichelobacter nodosus. Als rotkreupel aanwezig is in een kudde schapen is één van de eerste symptomen kreupelheid van meerdere dieren in de koppel. De mate waarin de dieren kreupel lopen kan enorm variëren en hangt af van de omstandigheden. Om de aandoening te behandelen kunnen de klauwtjes besneden worden, kan op de klauwtjes antibioticum aangebracht worden en kunnen voetbaden met Perfect zinksulfaat met klauwfix ingezet worden. Belangrijke factoren om deze aandoening te voorkomen zijn: regelmatig bekappen, nieuwe dieren twee weken apart houden en goede voeding.

6. Myiasis

Myiasis wordt ook wel huidmadenziekte, vliegenlarvenziekte, huidwormziekte,maden, maitsen of blowfly strike genoemd. Het is een pijnlijke huidaandoening die jaarlijks bij 2-5 procent bij de schapen en lammeren in Nederland voorkomt. De maden van de blauwgroene bromvlieg Lucilia secretia zijn de grootste veroorzaker van myiasis. De vliegperiode van deze bromvlieg is van ongeveer eind april tot eind oktober. De meeste problemen doen zich voor in juli en augustus. Dieren met maden zullen in eerste instantie schuren en proberen er naar te bijten. Bij een duidelijke huidaantasting worden de dieren sloom, ze eten niet meer en gaan snel achteruit. Een dier met myiasis moet zo snel mogelijk worden behandeld. Een preventieve maatregel kan zijn om de wol kort te houden.

Bronnen:

Dr.Piet Vellema, Gezonde schapen, 2008

http://www.schapendokter.nl/pagina/schapenziekten.html

Bekedam, .M., Herweijer, C.H. 1986. Schapenteelt en schapenziekten (3e druk). Wageningen: Uitgeverij Terra Zutphen, Groene Reeks.  

 

Heeft u toevoegingen of aanpassingen voor deze pagina, laat het ons weten: